Het zwarte schaap zijn is een uitdrukking, waarmee wordt aangegeven dat iemand apart staat van de familie of groep en soms zelfs het mikpunt van negativiteit is. Ik vat het hier op als: het anders zijn. Dit stuk is geschreven voor diegenen die zich als herkennen in het anders zijn en daar op de een op andere manier op vastlopen.

Geworstel

Veel zwarte schapen worstelen met zichzelf. Ze komen ongewild telkens hun anders-zijn tegen, niet alleen in de familie van herkomst maar ook in hun tegenwoordige leven. Ze kunnen moeilijkheden ondervinden doordat ze het hart op de tong hebben, of zich juist hebben teruggetrokken achter een psychologische muur. Of ze komen in de penarie omdat ze niet goed kunnen omgaan met autoriteit of doordat ze excentriek zijn. De gevolgen kunnen zijn: moeilijkheden op de werkvloer, sociale contacten die niet lekker lopen, botsingen met hun werkgever omdat ze een andere manier van werken hebben dan dat hun baas wil. Sommigen hebben op hun manier pogingen gedaan om ‘normaal’ te zijn zodat ze het makkelijker krijgen, maar die pogingen eindigden vaak in frustratie. Het patroon is te sterk.

Hoe pakt dat uit voor de persoon zelf?

Herken jij je in het anders zijn?

  • het verdrietige zwarte schaap: verdrietig omdat het niet lukt om aansluiting te zoeken, in combinatie met eenzaamheid
  • het omdenkende zwarte schaap: “Zwart is het nieuwe wit!”
  • het boze zwarte schaap legt de schuld bij de ander: “De ander begrijpt mij niet!
  • het hardwerkende zwarte schaap: deze proberen dus hun gedrag aan te passen en ‘normaal’ te doen. Bijvoorbeeld: uit uiterste uit jezelf proberen te halen om toch die opleiding te doen die je ouders van je hadden verwacht.
  • het praktische zwarte schaap: vormt een kudde samen met andere zwarte schapen en is op die manier toch weer een beetje ‘gewoon’.
  • het schuldige zwarte schaap: “Het ligt allemaal aan mij, ik ben gewoon een slecht mens.”
  • het paniekerige zwarte schaap heeft een haat-liefde verhouding met het anders zijn en hinkt dan weer op dit been, dan weer op dat been.

In perspectief

Ben jij vooral het schuldige zwarte schaap? Slaat de ellende bij jou naar binnen en zou jij er anders willen omgaan? Het is niet van de ene op de andere dag gekomen, er zit een geschiedenis achter. Misschien helpt het volgende om het in perspectief te plaatsen.

Een eigenschap die je anders maakt: van lammetje met een vlekje naar zwart schaap

Veel zwarte schapen waren in hun eigen gezin van herkomst al apart, anders dan ‘de anderen’. Slimmer, gevoeliger misschien. Zorgzamer of bedachtzamer. Of ze hadden een andere eigenschap waardoor ze opvielen. Maar nu komt het: vaak is het de onhandige of onafgestemde respons van de familie waardoor de eigenschap ‘een ding wordt’ en als het ware een eigen leven gaat leiden. Dat komt omdat de familie het lastig vindt om ermee om te gaan. De reactie van de familieleden of ouders kan subtiel zijn of overdreven. Ze kunnen het wegduwen en doodzwijgen, dus geen aandacht geven. Twee voorbeelden van een overdreven reactie kunnen zijn: een gevoelig of emotioneel kind telkens streng toespreken dat hij of zij zich niet zo moet aanstellen, of juist extreem in de watten leggen en alle mogelijke aanleiding voor een emotionele reactie proberen te voorkomen. Dan gaat de aandacht alleen maar naar de bijzondere kant en wordt het kind niet meer als geheel persoontje beschouwd. Alleen het afwijkende wordt nog gezien. De familie heeft een stempel geplakt en het zwarte schaap gaat zich ermee identificeren.

Iets anders hebben wordt anders zijn

In beide gevallen is de kans groot dat het buitenbeentje de boodschap opvat als: ik heb iets raars.  Het stempel wordt een deel van de identiteit. Zo wordt ‘ik heb iets anders’ tot ‘ik ben anders’. En zo gaat het schaap zich ook gedragen en kan zo in botsing komen wat kan leiden tot het geworstel zoals eerder beschreven.

Sluit vriendschap met je innerlijke zwarte schaap

Zwarte schapen hebben dus inderdaad een afwijkende/bijzondere eigenschap maar er wordt ook extra op gereageerd door de omgeving van toen en van nu. Een paar tips om met jezelf door één deur te kunnen:

  1. Aanvaard je bijzondere eigenschap evenals de dubbelheid die daaromheen zit. Heb in ieder geval de intentie om het te accepteren.
  2. Help jezelf een reëel beeld te maken van het anders zijn. Welke eigenschappen heb je over het algemeen hetzelfde als andere mensen? Welke eigenschappen maken jou juist uniek en zorgen duidelijk voor anders zijn? Je kunt dit doen ten opzichte van je vroegere en ten opzichte van je huidige omgeving.
  3. Maak het niet groter of kleiner, of slechter of beter dan het is. De eigenschap is een echt bestaand, reëel deel van jou.
  4. Vind aansluiting bij mensen voor wie het anders zijn geen probleem is. Dit is de aanpak van het praktische zwarte schaap uit het lijstje hierboven.
  5. Zorg fysiek goed voor jezelf: gezond eten, drinken, rust, iets leuks doen tussendoor, ook iets fysieks als sauna, een massage ontvangen of een knuffel!
  6. Ga liefdevol om met jezelf: je eigen lichaam. Keer af en toe naar binnen en focus op je lichaam: je adem, het contact dat je lichaam maakt met je omgeving.
  7. Reageer je af en toe af, ga naar een spetterende dansavond, naar je sportschool, ga hardlopen. Dit houdt je wakker en in het hier en nu en helpt je met loslaten van spanning.

In welk soort zwart schaap herken je je?

Welke aanpak lijkt jouw het meeste nuttig van de laatstgenoemde tips?

Als je iets hebt gehad aan dit artikel, deel het met anderen!

Meer lezen hoe om te gaan met je familie als de aansluiting met hun niet vanzelfsprekend is: Je houdt van je ouders, toch? Familiebezoek, 7 tips om je eigen ontspannen zelf te blijven.

 

Pin It on Pinterest

Share This