Stel, jij staat op een camping en je gaat smorgens vroeg naar de wasruimte om te douchen. Lekker rustig dan tenminste. Je bent aan het douchen en je begint te neuriën, het is tenslotte vakantie….Je gaat er helemaal in op en begint te zingen onder de douche. Eenmaal weer aangekleed stap je uit je douchehok. Dan blijkt dat er inmiddels wat mensen verzameld zijn die jou zeer belangstellend aankijken. Schaam je je dan?  Duik je dan in elkaar? Waarschijnlijk wel…of het flitst door je heen. Schaamte is dus iets dat pas opkomt als een ander iets van jou ziet wat je liever verborgen wil houden.

Schaamte is ergens ook goed voor. Bijvoorbeeld dat je niet naakt over straat gaat lopen, en dat anderen dat door een gezonde schaamte dat ook niet doen. Of schaamte maakt dat je sorry zegt tegen iemand die je pijn hebt gedaan, of dat nou per ongeluk was of niet. Zo werkt gezonde schaamte mee aan de veiligheid tussen de mensen in de maatschappij.

Of schaam jij je meer dan goed is voor je?

Doe deze mini zelftest:

  • Merk je van jezelf dat je oogcontact vermijdt of moeilijk vindt?
  • Verontschuldig je je voor je eigen gedrag, gevoel of wie je bent?
  • Heb je oordeel over je gevoelens of spontane uitingen?
  • Voel jij je ruimte beperkt in contact met anderen?
  • Voel je juist snel een prestatiedruk?
  • Ben je snel verlegen of bloos je makkelijk?

Heb je een of meerdere vragen met “Ja” beantwoord, dan kan het zijn dat je last hebt van overmatige schaamte.

Veel mensen schamen zich voor zichzelf

Herken je je de bovenstaande punten van de test, dan ben je niet de enige. Veel mensen voelen zich geremd om zich uit te drukken of ze schamen zich voor bepaalde delen van hun lichaam of eigenschap. Ze voelen zich te geremd voelen om iets te zeggen of merken dat ze zich achteraf vaak schamen voor iets dat ze hebben gedaan of gezegd.  Bijvoorbeeld, “Oh, ik ben toch zo’n flap-uit”, of “Ze vinden me vast erg dom” of “Tjonge, dat badpak kan echt niet want ik heb daar zulke heupen in!”

Zelfcensuur, perfectionisme en intern getob

Schaamte kan een behoorlijke stempel op je leven gaan drukken. Het kan leiden tot zelfcensuur en perfectionisme. Ik weet van sommige mensen dat ze hele discussies voeren met zichzelf voordat ze besluiten iets te zeggen. Bijvoorbeeld: “Eigenlijk wil ik zeggen dat ik het er niet mee eens ben!” “Nou dan zeg je het toch gewoon!?” “Ja maar dan vinden ze mij maar raar!”  “Maakt niet uit, daar moet je je niets van aan trekken, angsthaas!”. Gesprekken met jezelf waar je niet vrolijk van wordt.  Wat zijn we toch een tobbers met zijn allen!

Wat is nou schaamte?

Het is niet makkelijk om een simpele definitie te geven van schaamte. Grondlegger van de karakterstructuren en bio-energetica Dr Alexander Lowen beschrijft het als een secundair gevoel, dat zich ontwikkelt als primaire emoties als boosheid, blijheid, verdriet en dergelijke niet geuit mogen worden. Docent op het vlak van ontwikkelingstrauma’s Michael Mokrus zegt dat het een ‘verinnerlijking van een idee over ons is van de buitenwereld, opgedaan in de eerste maanden van ons leven’. Daarmee wordt de mening van de buitenwereld over ons, onze eigen mening over ons!  Ik denk dat ze beiden gelijk hebben. Schaamte wat mij betreft is een gevoel van afkeuring van jezelf op wie je bent, lichaam en/of je gevoel. je denkt: “er is iets mis met mij”.

De effecten van schaamte: de ander mag geen verkeerde indruk krijgen

Schaamte houdt echter daardoor direct een een rem in op je eigen pure levensenergie. Het kan aanvoelen als zwaar, of ongemakkelijkheid naar anderen toe. Daarmee is het ook een ervaring. Je lichaam reageert mee. Schouders worden naar voren of omhoog getrokken, je maakt je kleiner en je hebt de neiging om weg te kijken. Dat kan op zijn beurt weer samengaan met een gedachte als: “ik zou wel door de grond willen zakken”, of “laten ze mij alsjeblieft niet zien”. Blozen komt vaak voor. Schaamte speelt zich af in het contact met andere mensen. Mensen die zich schamen verontschuldigen zich naar anderen toe vaak voor zichzelf. Een voorbeeldje van mezelf: als ik te laat ergens kom dan moet ik wel ‘iets doen of zeggen’ zodat ze toch geen verkeerde indruk van me krijgen.

Wat las jij in de ogen van je ouders?

Even een vraagje voor nu voor jou……Hoe is er vroeger naar jou gekeken? Met liefde of met afwezigheid in de ogen? Met blijheid of afschuw? Vanuit geduld of met boosheid? Is er überhaupt naar jou gekeken?

De manier waarop er naar ons gekeken is, is een heel vroege manier waarop wij oppakken wat de buitenwereld van ons vindt. We zijn als baby zó geprogrammeerd dat we met onze eigen ogen de ogen van de ander zoeken. De ogen van de ander zijn zelfs het eerste dat we echt kunnen zien. Als we nog maar een paar maanden oud zijn, krijgen we in de gaten dat we niet alleen op de wereld zijn.  Dan begint de verinnerljking van de boodschappen van de buitenwereld al. En het idee van ‘Er is iets mis met mij’ alhoewel we er op die leeftijd nog geen woorden voor hebben. Een gevoel van schaamte kan zich dus al vroeg ontwikkelen, nog voordat we kunnen spreken.

Schaamte is net als asperges

Schaamte groeit in het donker net als asperges! Misschien ken je de neiging wel, om het voor jezelf te houden. Maar… als je je afzondert als je je schaamt, wordt het er niet beter op. Integendeel, schaamte is gek op het donker en groeit als je het negeert!

Het beste medicijn: blijf niet in je eentje tobben

Heb je last van schaamte ergens voor?  Dan is de belangrijkste tip: praat hierover met mensen waar je je veilig bij voelt. Ze hoeven niet eens adviezen te geven hoe je ermee omgaat. Het contact zelf is wat de schaamte doet zakken.  Dat is het allerbeste medicijn.

Hoe zou jouw leven eruit zien zonder remmende schaamte?

Deel je reactie hieronder.

 

 

 

Pin It on Pinterest

Share This